ايمنی و مهندسی بهداشت حرفه ای SKLF

رسپيراتور تصفيه کننده هوا

     رسپيراتورتصفيه کننده هوا می تواند از نوع فشار مثبت يا فشار منفی باشد. اين رسپيراتورها هوا را با استفاده از يک سيستم کارتريج يا سيستم کانيستر از آلاينده های مختلف تصفيه می کنند. رسپيراتورهای تصفيه کننده هوا به دليل مکانيسم تميز کنندگی خود دارای محدوديتهای ذيل می باشند.

1- برای فضا های محصور ويا جاهايی که ميزان اکسيژن کمتر از 5/19 در صد حجمی باشد قابل استفاده نيستند.

2- در جاهايی که خطرات موجود(IDLH) در عرض نيم ساعت اثرات بهداشتی غير قابل برگشت ايجاد کنند.

3- در جاهايی که نوع وماهيت وغلظت آلاينده ناشناخته است ويا غلظت بيش از حد توانايی رسپيراتور باشد.

4- در جاهايی که امکان جذب يا فيلتره کردن آلاينده عملی نيست.

      رسپيراتور سيستم کانيستر از نوع FULL FACE  تمام صورت می باشد واز جنس Rubber (لاستيک طبيعی) ويا Silicon (سيليکون) ساخته شده است ودارای بندهای کشی می باشد که روی سروگردن قرار می گيرند وسيستم کانيستر را روی صورت محکم می کنند.در اين نوع رسپيراتور يک فيلتر کانيستر        می توان استفاده کرد واين نوع فيلتر ظرفيت 250 ميلی ليتر گاز را داردوتحت استاندارد EN141و EN143 می باشد.

     فيلترهای کانيستر قابليت جذب گازها وبخارات وذرات را دارندکه به صورت فيلترهای باقابليت جذب گاز مانندA2 ,A1  وهم به صورت فيلترهای با قابليت جذب ذرات مانندP3  می باشند . و بدين نحو      می توان ازحالت ترکيبی آن نيزمانندA2P3 استفاده کرد . در اين نوع فيلترها که به صورت پيچی روی رسپيراتور محکم می شوند هوا از يک دريچه وارد می شود وازروی ماده جاذب می گذرد وهوای تصفيه شده وارد دستگاه تنفسی می گردد. در مواقعی که از اين نوع فيلترها استفاده نمی شود بايد دريچه ورودی هوا مسدود گردد.

    فيلترهای کارتريج که با قابليت جذب گاز وبخارات وذرات ويا به صورت توام تهيه شده اندبا رسپيراتور Half face ماسک نيم رخ استفاده می شوندواين فيلترها می توانند بصورت دوتايی ويا تکی با اين نوع ماسک استفاده شوند زيرا ماسک Half face به صورت دو فيلتره وتک فيلتره ساخته شده است . هر جايی که غلظت آلودگی کمتر باشد وآلودگی از نوع ذرات باشد از ماسک تک فيلتره استفاده می شود وجاهايی که آلودگی گاز وبخارات بوده از ماسک دوفيلتره استفاده می شود.مواد بکار رفته در ساخت اين ماسکها ازThermoplastic(لاستيک طبيعی گرمازا) يا سيليکون طبيعی می باشد.يک رسپيراتور گازوبخارات ومواد معلق حداکثر 28 روز کارآيی دارد تااينکه مواد فيلتر ها ازبين بروند. نکته ای که در استفاده از رسپيراتور ها اهميت زيادی دارد عبور آلاينده بدون حذف ازميان ماده جاذب است که به اين امر Break Through يا ترک آلاينده می گويند. ترک آلاينده برای حالتی است که در آن سيستم کارتريج فيلتر توانايی خود را از دست داده ودر نتيجه آلاينده های گاز وبخار به درون سيستم تنفسی کاربر نفوذ می کننددر چنين مواردی حتما بايد فيلتر تعويض شود.

   مدت استفاده از فيلترها مربوط به توصيه کارخانه سازنده نمی باشد وبستگی به رطوبت وخشکی هوا دارد. ميزان تنفس، درجه حرارت و غلظت گازها در اين مدت دخالت دارند.به هر حال از آنجايی که فيلتر به تدريج آغشته می شود يکی از دلايل اخطاری که فيلترتقريبا فرسوده شده بوی گازی است که از ميان مواد فيلتر عبور می کند.هنگامی که غلظت زياد نباشد تا به ارگانهای بدن آسيب نرسيده بايد فيلترها تعويض شوند. حالت فساد فيلترتوسط بوی مشخص شده برای هر نوع ماده ای، فساد فيلتر نمايان می شود بطور مثال سولفيد هيدروژن بوی تخم مرغ گنديده منتشر می کندکه در صورت استشمام بايد فيلتر را تعويض نمود.

   همانطوريکه قبلا ذکر شد هنگامی که نياز است تا گازوبخارات محيط وگرد وغبارها باهم جذب شوند دو فيلتر گاز وبخارات وفيلتر گرد وغبار بصورت سری به هم چسبيده واستفاده می شود ويا هنگامی که فيلتر گاز وبخارات بايد قوی تر باشد از دوفيلتر که بصورت سری به هم متصل شده اند استفاده می گردد مانند A2 يا AB1P3 . می توان از فيلتر HEPA نيز در ساخت برخی ماسکهای تصفيه کننده هوا استفاده کرد در صورت استفاده ازاين فيلتر فاکتور حفاظتی آن افزايش می يابد.

برای محافظت در برابر گاز منواکسيد کربن از چه فيلتری بايد استفاده کرد؟

    اساس کار فيلتر مورد استفاده برپايه جذب سطحی وعمقی قرار ندارد .برای جذب منواکسيد کربن از فيلترهای کانيستر استفاده می شود که کانيستر مربوطه با محلولی از اکسيدهای منگنز ومس که با نام تجارتی هپکاليت شناخته می شوند پر می گردد اين مخلوط CO را به CO2 اکسيد می کندکه اين واکنش در برابر رطوبت امکان پذير نبوده وبرای جلو گيری از نفوذ رطوبت به درون کانيستر، عامل اکسيد کننده رسپيراتور را از دو طرف با لايه نازکی ازيک خشک کن می پوشانند. در صورتی که عامل خشک کن از رطوبت اشباع شود عمر مفيد کانيستر پايان يافته می باشد در جاهايی می توان از فيلترهای جاذب منواکسيد کربن استفاده کرد که حد اکثر غلظت آلودگی 25/0 درصد حجمی وحد اکثر زمان استفاده 30 دقيقه باشد. برای نگهداری اين نوع فيلتر بايد از محفظه پلاستيکی استفاده کرد. براساس استانداردهای اروپايی رنگ برچسب مشخص کننده روی فيلتربا نوار رنگی سياه مشخص شده وبا نام UP3 شناسايی     می شود که توانايی جذب همه گاز وبخارات وفيومها وميستها وگرد وغبارهای دارای منواکسيد کربن را دارد.

استانداردهای اروپايی نامگذاری فيلترها

فيلترهای تصفيه کننده هوا به سه دسته تقسيم می شوند:

1- فيلترهای گاز وبخارات

2- فيلترهای ذرات

3- فيلترهای ترکيبی

   فيلترها نبايد در محيطی که مواجهه با عناصر اصلی تشکيل دهنده آلودگی از رنج کارآيی فيلتر بالاتر است استفاده شوند. فيلترهای گازوبخارات در سه کلاسه توليد شده اند تا به استفاده کننده اجازه داده شود که بهترين نوع را برای کار خود انتخاب کند که اين کلاسه ها براساس ظرفيت جذب می باشد. در هنگام استفاده از فيلترهای گاز وبخارات نبايد غلظت آلودگی از مقادير ذيل تجاوز نمايد اين مقادير تحت استاندارد EN 141:2000 است :

برای فيلترهای کلاسه 1       برابر 10/0 درصد حجمی

برای فيلترهای کلاسه 2       برابر 5/0 درصد حجمی

برای فيلترهای کلاسه 3       برابر 1    درصد حجمی

  فيلترهای جاذب ذرات مطابق استاندارد از نفوذ ذرات هوابرد محافظت می کنند.آنها باعلامت P  وبابرچسب نوار سفيد رنگ نام گذاری شده اند.وبا کد هایP1,P2,P3 ناميده می شوند.کارايی فيلتر P3>P2>P1  می باشد.

 فيلتر P1 تا زمانيکه آلودگی به 4*OEL برسدقابل استفاده است  

فيلتر P2 تا زمانيکه آلودگی به 10*OEL برسدقابل استفاده است  

فيلتر P3 تا زمانيکه آلودگی به 20*OEL برسدقابل استفاده است  

   از سری قرار دادن فيلترهای گازی وذره ای فيلترهای تر کيبی تشکيل شده اندکه همزمان گاز وبخارات وذرات آلودگی را جذب می کنند.آنها دارای علامت دوجزئی از گازوذرات می باشند.بطور مثال فيلتر A2P3 برای نقاشی مناسب می باشد.

فيلترها بايد در شرايط درجه حرارت ورطوبت که توسط برچسب روی فيلتر مشخص شده داخل نايلون وجعبه نگهداری شوند.

رسپيراتورهای يکبار مصرف

    تمامی ماسکهای يکبار مصرف حفاظت کامل را در برابر ذرات جامد ومايع تامين می کنند استاندارد N95 , EN149  نيز مربوط به همين ماسکها می باشد اين رسپيراتورها پس از هرباريا هر دوره استفاده بايستی دور انداخته شونددرصورتيکه اين نوع رسپيراتورها متناسب با نوع خطرات باشند تفاوتی باساير رسپيراتورهای اين دسته ندارند. اين ماسکها در سه کلاسه FFP1,FFP2,FFP3 تهيه شده اند که فاکتور حفاظت اسمی آنها بدين صورت می باشد(OEL=حد مواجهه شغلی)

                                                                                                                                                      FFP1=4.5 *OEL                          FFP2=12*OEL                 FFP3= 50*OEL 

بطورکلی هرچه کارآيی فيلتری بالاتر باشد ميزان مقاومت تنفسی آن بيشترخواهد بود.ميزان کارآيی وپالايندگی فيلترFFP3 در مقابل آئروسلهای جامد ومايع تا 99درصدمی باشدکه ذرات 3/0 ميکرون وبيشتر را می گيردبه همين دليل ميزان مقاومت تنفسی آن بيشترونفس کشيدن با آن مشکل تر            می باشد.ميزان حفاظت رسپيراتورFFP3 عالی ترين درجه دردسترس برای رسپيراتورهای يک بار مصرف تصفيه کننده هوادر اتحاديه اروپايی است که در کلاسه استاندارد EN149 بيان شده است فاکتور حفاظتی تعيين شده برای FFP3 برابر 20*OEL است وفاکتور حفاظت اسمی آن 50*OEL  است.

      ماسک FFP2 بامقاومت تنفسی کم وبازدهی فيلتراسيون زياد ازمواد پلی پروپيلن بدون خاصيت سمی،محرک وسوزش آور ساخته شده است. ماسک FFP2 از 4 لايه که روی هم قرار گرفته تشکيل شده است .مواد دارای الکتريسيته ساکن وفيلتراسيون بالا ،از خصوصيات اين ماسک است. پارچه کربن اکتيو تاثير زيادی برای مقاومت در برابر مواد باسميت کم دارد .همچنين يک پيش فيلتربرای جذب بخارات اسيدی به کاربرده شده است.در مجموع رسپيراتورهای يکبار مصرف نيز توسط شرکتهای مختلف توليد می شوندکه کلاسه اين فيلترها راحفظ نموده وبرای هر دسته از توليدات خود مدل خاصی انتخاب نموده اند. مانند ماسک تنفسی سوپاپدارHY8222 (FFP2 ) که دارای استانداردEN 149 باقابليت جذب گرد وغبار باسميت کم ومتوسط باغلظت زير حد OEL می باشد

طبقه بندی ونام  گذاری فيلترها

فيلترها برای جذب انواع گازوبخارات وذرات قابل ترکيب می باشندکه در ذيل چند نمونه ذکر می گردد:

جدول حداقل آزمايشات لازم برای استاندارد

      کليه مراکز توليد کننده فيلترها بريک اساس، برای فيلترهای توليدی خود مدل انتخاب نکرده اند شايد در بازار به نام انواع رسپيراتورهای تصفيه کننده هوا برخورد کرده ايد هرمرکزی بارعايت اصول توليد، نام گذاری انحصاری داردکه در اينجا برای آشنايی بيشتر نام برخی ازآنها يا مترادف بودن آنها راذکر می کنيم:

در پايان جهت اطلاع از کارآيی فيلترها يا مترادف بودن آنها چند نمونه را ذکر می کنيم با مقايسه می توان اطلاعات دقيقتری بدست آورد:

درپايان يادآور می گرددمطالعه کنندگان گرامی در صورت هرگونه اشکال ازتذکرآن وياتهيه مطالب کاملتر وارائه پيشنهادات دريغ نورزند