آیین نامه علایم ایمنی در کارگاهها ( ادامه )
آیین نامه علایم ایمنی در کارگاهها ( ادامه )
بخش دوم ـ مقررات مربوط به نحوه ساخت تابلوی علایم و اتیکتهای ایمنی
ماده13ـ کلیه تابلوهای علایم ایمنی،
بایستی دارای گوشههای گرد و ضخیم بوده و فاقد لبههای تیز،تراشه، گره و یا
سایر برآمدگیهای برنده باشند.
ماده14ـ تابلوی علایمایمنی
باید در مقابل ضربهمقاوم بوده و جنس آنها و روکشهایشان به گونهای باشدکه طبیعتاً طول عمر
و ماندگاری بالایی داشته باشد.
ماده15ـ پایههای نگهدارنده
بکاررفته برای نصب تابلوها باید از جنسی بادوام ساخته شده و جهت جلوگیری از هرگونه
خطر سقوط از استحکام لازم برخوردار بوده و در مقابل نیروهای وارده استاتیکی و دینامیکی احتمالی
دارای مقاومت لازم باشد.
تبصره ـ در مور تابلوهای موقت،
الزامی به استفاده از مصالح مقاوم نیست، اما رعایت نکات ایمنی ضروری میباشد.
ماده16ـ تهیه تابلوی علایم و
اتیکتهای ایمنی بر روی سطوح شیشهای و یا سایر سطوح شکننده ممنوع است مگر آنکه
از جنس شیشههای نشکن بوده یا دارای شبکه محافظ داخلی باشند.
ماده17ـ استفاده از مصالح قابل
احتراق مانند چوب، کاغذ و پلاستیکهای با قابلیت اشتعال سریع، درساخت تابلوهای ایمنی
دارای ادوات الکتریکی ممنوع بوده و سیمها و تجهیزات مربوطه باید دارای روکش وعایق مناسب باشند.
ماده18ـ طول و عرض تابلوی
علایم ایمنی بایستی با هم متناسب بوده و در ضمن اندازه آنها با در نظر گرفتن فاصله
مشاهده ایمن و متناسب با موقعیت ماشینآلات، ابزار، تجهیزات و سایر وسایل کاربردی
در کارگاه باشد.
ماده19ـ استفاده از تابلوها و
اتیکتهای عمودی نسبت به نمونههای افقی آن ارجحیت دارد، اگرچه بکارگیری نمونههای
افقی نیز در صورت اقتضای شرایط قابل قبول میباشد.
بخش سوم ـ مقررات مربوط به نحوه
نصب تابلوی علایم و اتیکتهای ایمنی
ماده20ـ کلیه تابلوهای علایم ایمنی
بایستی به نحو مطمئن در محلهای مدنظر نصب شوند.
ماده21ـ در نصب تابلوها جهت
اتصال آنها به پایه باید از بستهای مخصوص به همراه پیچ و مهرههای گالوانیزه
مربوطه استفاده نمود که سرو ته پیچ و مهرهها و یا سایر وسایل و ادوات مخصوص بستن
و محکم کردن این تابلوها،
بایستی به نحوی جایگذاری شوند که ایجاد خطر نکنند.
ماده22ـ بطور کلی حد زیرین
ارتفاع تابلوهای علایم ایمنی که ممکن است از زیر آنها عبور و مرورافراد صورت
گیرد نباید کمتر 1/2 متر از سطح زمین باشد، مگر در موارد خاصی که به اقتضای شرایط
و به تشخیص مسئول
ایمنی کارگاه بتوان ارتفاع کمتری برای آن در نظرگرفت، لیکن ارتفاع کمتر نباید باعث
ایجاد مخاطره برای افراد
شود.
ماده23ـ کلیه تابلوهای علایم
ایمنی باید در محلی نصب شوند که در هر موقع از شبانهروز برای کارگران و افراد در
معرض خطر، به سهولت قابل دید باشند.
تبصره1ـ تابلوهای علایم ایمنی
برحسب شرایط و با توجه به نوع کاربرد و محل نصب آن باید بصورت روزرنگ، شبرنگ و یا
ساخته شده از مواد بازتابنده نور بوده و یا دارای لامپ روشنایی باشد.
تبصره2ـ در صورتی که بر اثر
عدم وجود روشنایی کافی در محیط کار، تابلوهای علایم نصب شده به راحتی قابل رویت
نباشند، لازم است بصورت جداگانه از وسایل روشنایی مناسبی استفاده شود.
تبصره3ـ در هیچ یک از تابلوهای
علایم ایمنی نمیتوان از نورپردازی غیرالکتریکی همچون شعله آتش استفادهکرد، مگر در
موارد خاص مانند پالایشگاههای مواد نفتی و با کسب مجوز از مسئولین اجرایی ذیربط.
ماده24ـ تابلویعلایم و
اتیکتهایایمنی بایستی در محل نصبشده از آسیبهای احتمالی، خراشیدگی و سایش، امواج ماورای
بنفش، گرد و غبار، پاشش مواد شیمیایی و روغنها، رنگ پریدگی و سایر آسیبها محافظتشوند.
درصورتیکه ناگریز به استفاده از تابلویعلایم یا اتیکتهای ایمنی در شرایط فوقالذکر
باشند، باید در تهیه و
ساخت آنها از مواد مقاوم استفاده شود.
ماده25ـ پایهها، لولهها،
بستها، پیچ و مهرهها و صفحات تابلوی علایم ایمنی باید در مقابل خوردگی وزنگ زدگی محافظت
شوند.
ماده26ـ تابلوهای علایم ایمنی
باید تا حدممکن نزدیک به خطرات مربوطه و در فاصله مشاهده ایمن نصب گردند، به نحوی
که مخاطب فرصت انجام عکسالعمل و اقدام مناسب را داشتهباشد.
ماده27ـ نصب بیش از 3 تابلو از
علایم ایمنی مختلف، در یک مکان و در مجاورت یکدیگر ممـنوع میباشد. (وجود
تـابلوهای علایم ایمنی فراوان و بیش از اندازه موجب بیاعتنایی و عدم بذل توجه
کافی مخاطبین میگردد).
ماده28ـ تابلوهای علایم ایمنی
بایستی در معابر و گذرگاههای منتهی به محل خطر بطور مطمئن نصب شوند تا افراد قبل
از ورود به محل خطرناک و مواجهه با آن از وجود خطر احتمالی مطلع شده و اقدامات احتیاطی و پیشگیرانه
را به انجام رسانند.
ماده29ـ نصب تابلوی علایم
ایمنی در محلهای خطرناک مانند لبه پرتگاهها، انبارها، محلهای عبور ومرور، محل ذخیره
مواد خطرناک و سایر مکانهایی که احتمال وقوع حادثه را داشتهباشد، الزامیست.
ماده30ـ نصب تابلوی علایم
ایمنی بر روی تیرهای برق یا درختان، صخرهها و سایر عناصر طبیعی و نیز در محل
پنجره یا درب، روزنهها، بازشوها و نورگیرها، کانالهای تهویه و همچنین در
مسیرهای عبور کارگران مانند:
پلکانها، نردبانها و راههای خروج اضطراری که مانع عبور و مرور افراد میگردد،
ممنوع بوده، همچنین نصب
آنها باید به گونهای باشد که هیچ بخشی از سطح یا پایه آنها مانع استفاده از هر
نوع پله فرار و خروجیها
نگردد.
ماده31ـ ترسیم تابلوهای علایم
ایمنی با رنگ و یا مواد دیگر بطور مستقیم روی دیوار یا سایر عناصر ساختمانی و
طبیعی مانند درخت و صخره بصورتی که قابل برچیدن نباشد، ممنوع است.
ماده32ـ چیدمان وسایل و ماشینآلات
درون کارگاهی بایستی به نحوی باشد که مانع رویت کامل تابلوهای علایم
ایمنی نگردد.
ماده33ـ قرارگرفتن هرگونه
مانعی درمقابل تابلوی علایم ایمنی در محوطه بیرونی و بازکارگاه از جمله: درخت، بوته،
علف هرز و پوشال، وسایل نقلیه، ابزار و ماشینآلاتی که منجـر به عدم دید کامل این
تابلوهامیشوند، ممنوع است.
ماده34ـ تابلوهای علایم ایمنی
باید به گونهای نصب شوند که احتمال هرگونه سقوط و یا جابجایی آنها بصورت کندهشدن،
لرزش یا چرخش توسط جریان هوا و یا کارکرد دستگاهها وجود نداشتهباشد.
ماده35ـ در نصب تابلوهای علایم
ایمنی باید از ایجاد سکوها، سوراخها و درزهای غیرمعمول که محلجمع شدن گرد و غبار
و بوجودآمدن لانه پرندگان و انبار تجهیزات و وسایل اضافی شود،اجتناب کرد.
ماده36ـ بر روی تابلوهای علایم ایمنی و یا در نزدیکی و مجاورت مکانهایی که این علایم نصب میشوند، نبایستی جملات یا عباراتی نوشته شود و یا پوسترها، اطلاعیهها و اعلامیهها یا پارچه نوشتههایی قرار گیرند که مانع دیده شدن تابلوی علامت ایمنی شده و یا مطالب روی آنها با مفهوم علامت ایمنی تناقضی داشتهباشند.
ماده37ـ اتیکتها بایستی در
مواقع ضروری بر روی بخشهای خطرناک ماشینآلات و تجهیزات، نصب و تا زمان
حضور خطر بصورت دائمی بر روی آنها استفاده شوند. در سایر مواقع تنها بعنوان یک
ابزار موقتی برای هشدار
شرایط، ابزار، تجهیزات و تشعشعات خطرناک بوده و نبایستی آنها را به عنوان یک ابزار پیشگیری و هشدار
کامل در نظر گرفت.
ماده38ـ اتیکتهایایمنی دائمی
نصبشده بر روی موقعیتهای خطرساز و هشداردهنده ماشینآلات بایستی از جنسی
باشند که دوام کافی داشته و از رنگ ثابتی برخوردار باشند که انتخاب مواد مصرفی در
تهیه آنها و نیز
روش چسبانیدن آنها در محلهای مورد نظر باید براساس شرایط محیطی و سایر مقتضیات
مکانی که دستگاه مدنظر
در آن قراردارد، صورت پذیرد.
ماده39ـ در مواقعی که از
اتیکتها به عنوان ابزار موقتی برای هشدار خطر استفاده میشود، ضروری است سریعاً نسبت به
علایم ایمنی دائمی در محلهای مورد نیاز اقدام گردد.
ماده40ـ در خصوص اتیکتهای
بکاررفته بر روی دستگاهها و ماشینآلات، بایستی رنگ اصلی اتیکت ایمنی مخالف رنگ
سطحی که بر روی آن چسبانیده میشود، باشد. در غیر اینصورت باید از اتیکتهایی
استفاده شود که دارای خطوط
حاشیهای با رنگی مخالف با سطح مدنظر میباشند.
ماده41ـ اتیکتها باید به محلی
که تا حدممکن و ایمن به خطرات مربوطه نزدیک بوده و بر روی موقعیتهای خطرساز و
هشداردهنده ماشینآلات و یا در منطقه کنترل ماشین و با یک ابزار مناسب همچون: زنجیر، سیم و ریسمان
آویخته شوند. در مواقع لزوم باید برای استحکام بیشتر در مکان مدنظر چسبانیده و یا آنها را پرچ نمود تا
از جابجایی و گمشدن غیر عمدی آنها جلوگیری شود.
ماده42ـ نصب بیش از حد اتیکتها
بر روی ماشینآلات، بویژه در محلهایی که از ضرورت چندانی برخوردار نمیباشد،
ممنوع بوده و بکارگیری بیش از 7 اتیکت ایمنی در یک منطقه خاص از هر ماشینی مجاز نمیباشد، مگر
در صورتیکه به تشخیص مسئولین مربوطه ماهیت کار با ماشین مربوطه اقتضای بکارگیری اتیکتهای بیشتری را
بنماید.
تبصره ـ در مواردی که با توجه
به خطرات موجود بر روی دستگاه، تعداد اتیکتهای مورد نیاز بیش از 7 عدد پیشبینی
میشود، در مورد خطراتی که از اهمیت کمتری برخورداربوده و در ضمن اتیکتگذاری هم نشدهاند بایستی در
کتابراهنمای همراه ماشینآلات به آنها اشاره شود و همچنین باید از اتیکتی مبنی بر
همین مطلب یعنی: « به
کتاب راهنمای کاربران مراجعه نمایید.» بر روی دستگاه استفاده نمود.
ماده43ـ کلیه سازندگان ماشینآلات
مکلفند در هنگام تهیه اتیکتهای ایمنی نصب شده بر روی ماشینآلات، تاریخ تعویض
آن را در حاشیه اتیکت مربوطه درج نمایند.
تبصره1ـ کلیه کارفرمایان
مکلفند قبل از به پایان رسیدن تاریخ مصرف درج شده بر روی اتیکتها نسبت به تعویض آنها از
طریق کارخانه یا شرکت تولیدکننده یا عرضهکننده ماشینآلات مربوطه و یا سایر مراجع ذیصلاح اقدام
نمایند.
تبصره2ـ در مواردیکه
کارفرمایان نسبت به نصب اتیکتهای ایمنی جدید در محلهای موردنیاز بر روی ماشینآلات اقدام میکنند،
مکلفند تاریخ تعویض اتیکتها را نیز مشخص نمایند.
تبصره3ـ در صورتی که برحسب
شرایط، اتیکت ایمنی بکاررفته مدتی قبل از زمان انقضاء، ناخواناشده و یا از بین رفتهباشد،
کارفرما مکلف است در اسرع وقت نسبت به تعویض آن و سفارش اتیکتی جدید اقدام نماید.
فصل سوم ـ الزامات قانونی و وظایف
کارگر و کارفرما
ماده44ـ استفاده از تابلوهای علایم و اتیکتهای ایمنی در کلیه محلها، ماشینآلات
و مکانهای که امکان حذف و از بین بردن و
یا کنترل خطرات از سایر روشها (مثل: کنترلهای مهندسی، استفاده از سیستمهای ایمن، حفاظگذاری و
...) برای کارفرما مقدور نمیباشد، ضروری است.
ماده45ـ نصب علائم و اتیکتهای
ایمنی ذکرشده در این مقررات نمیتواند جانشین اقدامات لازم دیگر جهت کنترل و پیشگیری
مانند نظارتهای مهندسی، اصلاح روشهای کاری و ایجاد شرایط کار بیخطر شود، لذا کارفرمایان
مکلفند کلیه موارد ایمنی را رعایت کرده و در صورت نیاز از علایم ایمنی استفاده
کنند.
ماده46ـ کارفرما موظف است
نظارت نماید تا تابلوی علایم طبق مقررات در محل خود نصب ونگهداری شوند.
ماده47ـ کلیه علایم ایمنی جدید
و نیز علایم قبلی که قرار است جایگزین شوند، باید مطابق با مندرجات مفاد این آییننامه
باشند.
ماده48ـ کارفرما مکلف است به
نحو مقتضی آموزشهای لازم نسبت به مفهوم کلیه علایمی که در نقاط مختلف کارگاه نصب
شدهاند را به کارگران ارائه داده و نیز اقدامات احتیاطی و پیشگیرانهای که در
زمان مواجهه با علامتهای
ایمنی برای جلوگیری از وقوع خطر ضروری میباشد را به آنان بیاموزد.
ماده49ـ کلیه تولیدکنندگان و
فروشندگان تجهیزات و ماشینآلات داخل کشور و نیز واردکنندگان ماشینآلات خارجی
بایستی اطلاعاتی را که به درک بهتر مفاهیم اتیکتهای ایمنی کاربردی بر روی قسمتهاو اجزای خطرناک و مورد
نیاز ماشینآلات کمک مینماید را همراه مدارک راهنما، برگههای اطلاعرسانی، برشورها و کتابچههای
دستورالعمل کار با آنها به خریداران ارائه نمایند.
ماده50 ـ با توجه به جنس خاص
اتیکتها، ارائه نسخهای اضافی از اتیکتهای ایمنی کاربردی بر روی محصول یا دستگاه به
همراه سایر مدارک مربوطه توسط تولیدکنندگان داخلی الزامی میباشد.
ماده51 ـ در مکانهایی که از
علایم ایمنی، حفاظها و یا سایر ابزار حفاظتی مناسب بر روی ماشینآلات استفادهشده، الزامی
به کاربرد اتیکتها نمیباشد.
ماده52 ـ با تغییر شرایط و از
بین رفتن احتمال خطر یا شرایط خطرساز در کارگاه و یا پایان مراحل کار لازم است به
منظور جلوگیری از گمراه شدن کارگران، علایم نصبشده، سریعاً بطور ایمن پوشاندهشده
و یا جمعآوری گردند.
ماده53 ـ کارفرما مکلف است
تابلوی علایم و اتیکتهای ایمنی را در زمانهای لازم تمیزکرده و به دقت از آنها نگهداری
نماید تا محتوای آنها به آسانی قابل رؤیت باشد.
ماده54 ـ کلیه کارگران موظف به
حفظ و نگهداری از علایم ایمنی تهیه شده توسط کارفرما در حیطه وظایف و مسئولیتهای
خویش میباشند.
ماده55 ـ کارفرما مکلف است
تابلوی علایم و اتیکتهای ایمنی را در مواقع لزوم، تعمیر و یا تعویض نماید.
ماده56 ـ بازدید از تابلوها
توسط مسئول مربوطه به منظور پایداربودن، استحکام و ایمنی تابلو و سازه آن باید حداقل در
مراحل زیر انجام گیرد:
الف ـ قبل از شروع به استفاده از
آن
ب ـ پس از هرگونه تغییرات و ایجاد وقفه در استفاده از آن
ج ـ پس از وقوع باد شدید، طوفان،
زلزله و عوامل مشابه که استحکام و پایداری تابلوها مورد تردید قرارگیرد.
ماده57 ـ درخصوص دربهای خروج اضطراری، این دربها بایستی با علامتهای خروج واضح و قابلرؤیت مشخص شوند و فاقد هرگونه نشانه یا علامتی غیر از علامت خروج باشند. همچنین دربهای مجاور دربهای اصلی خروج اضطراری که به سمت مسیرهای خروجی منتهی نمیشوند، بایستی مشخص شده و بر روی آنها از علایم نشاندهنده این امر استفادهشود.
ماده58 ـ از تاریخ تصویب و
اجرای این آییننامه، طراحی، چاپ، انتشار، واردات و ساخت هرگونه تابلوی علامت یا
اتیکت ایمنی مربوط به کارگاههای مشمول قانون کار منوط به کسب مجوز از شورای عالی حفاظت فنی (مدیرکل
بازرسی کار به عنوان دبیر شورای عالی حفاظت فنی) خواهدبود.
تبصره ـ نظافت، تعمیر و تعویض
تابلوی علایم ایمنی در صورتیکه مغایرتی با مشخصات مجوزنداشتهباشد، نیازی
به اخذ مجوز جدید ندارد.
ماده59 ـ براساس ماده 95 قانون
کار جمهوری اسلامی ایران کارفرمایان مکلف به رعایت مفاد این آییننامه بوده و
کارگران نیز برابر تبصره2 ماده فوقالذکر موظف به رعایت مفاد تابلوی علایم و
اتیکتهای ایمنی میباشند.
ماده60 ـ این آییننامه مشتمل
بر 60 ماده و 18تبصره و به استناد مواد 85 و 91 قانون کار جمهوری اسلامی ایران در
جلسه مورخ 31/5/1386 شورای عالی حفاظت فنی مورد تأیید و در تاریخ 15/11/1386 به تصویب وزیر
کار و امور اجتماعی (آقای دکتر محمد جهرمی) رسیدهاست
